علت افزایش سیلاب در منطقه آذربایجان چیست؟

گروه محیط زیست آذرانجمن/ عاطف احدپور: در روزهای اخیر شاهد سیل های متعددی در منطقه آذربایجان بوده ایم و بر اساس هشدار هواشناسی در روزهای آینده نیز همچنان خطر وقوع سیل استان های آذربایجان شرقی و اردبیل را تهدید می کند. با توجه به افزایش سیلاب‌ در منطقه‌ این نکته به ذهن متبادر می‌شود که آیا فقط تغییرات اقلیم و بارش‌ها موجب جاری شدن سیل می‌شود و یا مسائل دیگری نیز در این موضوع دخیل هستند.

سعید اکبرپور، عضو هیئت مدیره خانه فعالین محیط زیست  و توسعه پایدار آذربایجان در بررسی دلایل افزایش وقایعی همچون سیل در سال های اخیر از منظر محیط زیستی عنوان می‌کند: سیل، پدیده ای طبیعی و زمین‌شناختی است که یکی از پرهزینه ترین بلایای طبیعی محسوب می شود. اگر بخواهیم تعریف ساده ای از سیل بگوییم، سیل در حقیقت افزایش ارتفاع آب رودخانه و مسیل و بیرون زدن آب از آن و اشغال بخشی از دشت‌های حاشیه رودخانه می‌باشد که می‌تواند با غرقاب نمودن منطقه باعث وارد آمدن خسارات بر ساختمان و تاسیسات عمومی شده و تلفات جانی و مالی به همراه داشته باشد.

وی در ادامه می‌افزاید: اما رویداد، اندازه و تکرار سیل ناشی از عوامل متعددی است که بسته به شرایط اقلیمی، طبیعی و جغرافیایی هر منطقه تغییر می کند. اینکه چرا در سال های اخیر تعداد و تکرار سیل زیاد شده دلایل زیادی دارد، یکی از عمده دلایل بروز متعدد سیل تجاوز به بستر و حریم رودخانه ها و مسیل ها است. همین مورد باعث شده تا حتی با کمترین بارندگی هم بعضا سیل جاری شود چرا که مسیلی برای عبور آب باقی نمانده است.

کارشناس ارشد مدیریت محیط زیست با اشاره به تخریب پوشش گیاهی منطقه به عنوان یکی دیگر از دلایل وقوع سیل، ادامه می‌دهد: با از بین رفتن پوشش زمین، سطح زمین خشک و نفوذ ناپذیر شده و آب فرصت کافی جهت نفوذ در زمین را پیدا نکرده و باعث تشکیل رواناب و سیلاب می‌شود که این امر همراه با فرسایش خاک و حمل گل و لای باعث خسارات زیادی می شود.

وی تاکید می‌کند: از جمله دلایل دیگر بروز این گونه سیل ها بخصوص در این فصل از سال میتوان به اثرات تغییر اقلیم اشاره کرد. هرچند صحبت در خصوص اثر تغییر اقلیم نیازمند مطالعات و بررسی های تخصصی بیشتری است، اما آنچه که پر واضح است اثر تغییر اقلیم بر جغرافیای گرم و خشک ایران شدید تر خواهد بود. آنچه که شاهدش هستیم، بارش های کوتاه مدت با شدت بارش زیاد و خارج از فصل بارش، گرما یا سرمای زود رس، افزایش یا کاهش بی سابقه بارش ها در نقاط مختلف همگی از تاثیرات تغییر اقلیم و گرمایش جهانی هستند.

سعید اکبرپور در پاسخ به این سوال که «با توجه به زیرساختهای شهری و روستایی قدیمی چه اقداماتی برای پیگیری و مقابله با خسارات جانی و مالی سیل می توان انجام داد؟» عنوان می‌کند: مطالعات نشان می دهد که با هیچ اقدامی نمی توان به طور کامل از وقوع خسارات حاصل از این بلای طبیعی جلوگیری کرد، اما با مدیریت صحیح و مناسب می توان میزان زیادی از خسارات وارده را کاهش و به حداقل رساند. در بیشتر سیل های اتفاق افتاده که متاسفانه تلفات جانی هم داشته اند، بررسی ها نشان داده که نقش عوامل انسانی و مدیریتی بیشتر بوده است.

وی در پایان تاکید می‌کند: ساخت و ساز های غیر مجاز در بستر و حریم رودخانه ها و مسیل ها، مسدود کردن مسیل ها با توجیه اینکه این رودخانه سالهاست که خشک شده، تخریب پوشش گیاهی مراتع با چرای مفرط و برداشت های بی رویه، توجه نکردن به هشدار های هواشناسی و جدی نگرفتن قدرت تخریبی سیل همگی باعث شده تا میزان خسارت سیل در کشور افزایش و در برخی موارد غیر قابل جبران شود. با این حال با انجام برخی اقدامات میتوان تا حد زیادی از بروز خسارات جلوگیری کرد. از جمله میتوان به آزاد سازی رودخانه ها و مسیل ها، اجرای طرح های آبخوان داری و آبخیزدای، حفظ و تقویت پوشش گیاهی زمین، اطلاع رسانی های دقیق و به موقع در خصوص احتمال بارندگی های شدید و وقوع سیل، افزایش آگاهی های عمومی در خصوص نحوه مواجهه با سیل قبل و بعد از وقوع آن و توانمند سازی جوامع محلی در مقابل بروز حوادث طبیعی از جمله سیل اشاره کرد.

انتهای پیام/