ضرورت توسعه کارگو هوایی در ایران؛ نگاهی به داده‌ های جهانی و فرصت های ملی

به گزارش آذرانجمن، امین قاسم‌زاده خلبان؛ پژوهشگر حمل‌ونقل هوایی/ هر سال بیش از ۶ تریلیون دلار کالا از طریق شبکه حمل‌ونقل هوایی جابه‌جا می‌شود. این رقم معادل ۳۵٪ ارزش کل تجارت جهان است؛ در حالیکه وزن این کالاها کمتر از ۱٪ حجم تجارت فیزیکی را تشکیل می‌دهد. به عبارت دیگر، حیاتی‌ترین بخش اقتصاد جهان (از دارو و تجهیزات پزشکی تا قطعات صنعتی، لوازم الکترونیکی، گل، غذای تازه و کالاهای فناورانه) بر دوش کارگو هوایی حرکت می‌کند.

IATA در این گزارش سه نمونه مهم را تحلیل کرده است: کاستاریکا، اتیوپی و ویتنام. یک حقیقت مشترک میان این کشورها وجود دارد: هر جا کارگو هوایی تقویت شده، صادرات رشد کرده است.

کاستاریکا با توسعه زیرساخت‌های کارگو، صادرات تجهیزات پزشکی خود را ظرف چند سال بیش از ۵۰٪ افزایش داده است.
اتیوپی با اتکا به شبکه کارگو، از صادرکننده پنبه خام به صادرکننده پوشاک با ارزش افزوده بالا تبدیل شده است.

ویتنام توانسته صادرات ماشین‌آلات الکترونیکی خود را از ۴۰۰ میلیون دلار به ۱.۴ میلیارد دلار برساند؛ آن هم با تکیه بر شبکه پروازهای منظم باری. این مثال‌ها نشان می‌دهد که هرگاه کارگو هوایی توسعه یافته، اقتصادِ صادرات‌محور شکوفا شده و صنایع جدید شکل گرفته‌اند.

ایران؛ نقطه طلایی اما بدون بازیگر تخصصی

ایران در مرکز یکی از بزرگ‌ترین شاهراه‌های تجاری جهان قرار دارد؛ نقطه اتصال شرق به غرب و شمال به جنوب. دسترسی همزمان به بازارهای آسیای مرکزی، ترکیه، روسیه، قفقاز و خلیج‌فارس، ایران را در موقعیتی قرار می‌دهد که بسیاری از کشورها آرزوی آن را دارند.

اما با وجود این ظرفیت استثنایی، ایران هنوز فاقد یک ایرلاین تخصصی کارگو است؛ موضوعی که مانع بهره‌برداری از فرصت‌های بزرگ صادراتی شده است.

در سال‌های اخیر، صنایع داخلی — از داروسازی و غذایی گرفته تا گل، شیلات، قطعات صنعتی و فناوری — همگی به سمت محصولاتی با ارزش افزوده بالاتر حرکت کرده‌اند. این کالاها دقیقاً همان محصولاتی هستند که جهان آنها را از مسیر هوایی جابه‌جا می‌کند. به بیان ساده، رشد صادرات ایران بیش از هر زمان دیگری به توسعه حمل‌ونقل هوایی بار وابسته شده است.

اهمیت این موضوع برای تبریز

تبریز، شهری صنعتی، نمایشگاهی و تجاری، یکی از جدی‌ترین ظرفیت‌ها برای تبدیل‌شدن به هاب کارگو در شمال‌غرب کشور است.
نزدیکی به مرزها، حجم بالای تجارت، زیرساخت‌های صنعتی و وجود ده‌ها واحد تولیدی صادرات‌محور، تبریز را در موقعیتی قرار داده که توسعه کارگو هوایی می‌تواند بطور مستقیم بر رشد تولید، اشتغال و ارزآوری اثر بگذارد.

با این حال، نبود ظرفیت پروازهای باری منظم باعث شده است صادرکنندگان تبریزی، بسیاری از فرصت‌های فروش فوری در بازارهای اطراف را از دست بدهند. تجربه کشورهایی مثل اتیوپی و کاستاریکا نشان می‌دهد که کارگوی قوی می‌تواند حتی ماهیت صنعتی یک شهر را متحول کند.

چرا اکنون زمان اقدام است؟

رشد تجارت الکترونیکی، افزایش نیاز صنایع به حمل سریع، و پیش‌بینی IATA مبنی بر افزایش ۷۰ درصدی ناوگان باری جهان در ۲۰ سال آینده، نشان می‌دهد که جهان به سمت گسترش ظرفیت کارگو در حرکت است.

اگر ایران در این مسیر مشارکت نکند، سهم بازار منطقه به‌سرعت بین رقبای ما — ترکیه، امارات، قطر و عربستان — تقسیم خواهد شد.
اما اگر اقدام کنیم، این صنعت می‌تواند در دهه آینده به یکی از سودآورترین بخش‌های حمل‌ونقل کشور تبدیل شود.

گزارش IATA یک پیام روشن دارد

هر کشوری که کارگو هوایی را جدی گرفته، اقتصادش رشد کرده است. برای ایران، توسعه کارگو نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت استراتژیک است؛ ضرورتی که می‌تواند مسیر صادرات کشور را متحول کند، ظرفیت‌های شهرهایی مانند تبریز را فعال سازد و نقش ایران را در زنجیره تأمین منطقه‌ای احیا کند.

اکنون زمان آن است که نگاه تصمیم‌سازان — از دولت تا اتاق بازرگانی و بخش خصوصی — به این حوزه معطوف شود و زمینه شکل‌گیری اولین ایرلاین تخصصی کارگو در کشور فراهم گردد.

 

انتهای پیام/