اسرائیل و رویای هژمونی منطقهای/پاکستان، عربستان و ترکیه حریف جدید اسرائیل!
سید جواد میری، نظریهپرداز اجتماعی به بررسی تبعات جنگافروزی اسرائیل در منطقه خاورمیانه پرداخت.
به گزارش آذرانجمن، سید جواد میری، نظریهپرداز اجتماعی طی یادداشتی مسئله جنگافروزی اسرائیل در منطقه خاورمیانه را اینگونه صورت بندی کرد:
نکته کلیدی در این منازعه این است که اسراییل میخواهد تنها هژمون منطقه باشد. ولی آیا این امر شدنی است؟ به عبارت دیگر، اجازه دهید فرض بگیریم که ایران هم نباشد. آیا عربستان و پاکستان و ترکیه میتوانند نسبت به هژمون شدن اسرائیل بیتفاوت باشند و اجازه دهند در این معادله حضور نداشته باشند؟
هر سه کشور با آمریکا رابطه خاص دارند؛ یعنی مثل ایران در «وضع مخاصمه» با آمریکا نیستند ولی حاضر هم نیستند تحت کنترل اسراییل باشند. عربستان سرمایه مالی کلان و ارتباطات قوی جهانی دارد؛ پاکستان بمب اتم دارد و
ترکیه هم عضو ناتو است و در وضع تخاصم با آمریکا نیست؛ یعنی سه مولفهایی که ایران هیچکدام را اکنون ندارد.
حال آیا اسراییل میتوانند حریف این سه رقیب متنوعالاضلاع در غیبت ایران بشود؟ اما به نظر می آید مشکل آنها که میگویند هیچکدام از این کشورها اکنون مشکلی با اسرائیل ندارند عمق مسئله را درک نکردهاند. زیرا مسئله به این سادگی نیست. اکنون که قدرت بازدارندگی منطقهای ایران به چالش کشیده شده است ترکیه احساس خطر کرده است و معماران آن سخنان دیگری میگویند. به عنوان مثال، اردوغان اسرائیل را «سازمان تروریستی صهیونیستی» میخواند. اما چرا؟ درک این چرایی برای تهران مهم خواهد بود.
اگر پاکستان و عربستان و ترکیه تاکنون سکوت کردهاند دلیلش اینست که ایران سالهای متمادی خود را در برابر هژمونیک شدن اسرائیل سیبل کرده بود ولی تدریجاً که بازدارندگی منطقهای ایران فرو بریزد آنگاه نوبت سیبل شدن دیگر کشورهای منطقه خواهد بود.
همانطور که پیشتر اشاره کردم اگر این کشورها در حال حاضر سکوت کردهاند به خاطر وجود و پایداری و هزینه دادن ایران برای کل منطقه است و سودش را دیگران بردهاند ولی اسراییل دنبال چیز دیگریست که آمریکا هم نمیتواند راضی به آن باشد. چرا؟
زیرا راضی شدن آمریکا به این معناست که ترکیه و پاکستان و عربستان هم پس از حذف ایران باید وارد با اسرائیل جنگ شوند. چرا؟ زیرا اسراییل فقط یک هدف دارد و آن هم هژمون اول شدن در منطقه است. جالب است بدانید شاه بیشترین همکاری را با اسرائیل میکرد.
اما شاه هم با اسراییل اول دچار تنش بعد چالش و سرآخر منازعه نیز شد که نتیجهش حذف و قتل شاه بود. پرسش اینجاست چرا شاه که ژاندارم آمریکا بود و با اسراییل نیز همکاری میکرد دنبال ایجاد توازن قوا هم بود؟
به نظرم هر کسی هم به جای پهلوی و جمهوری اسلامی در تهران بنشیند نمیتواند قبول کند که اسراییل هژمون منطقه باشد. اسراییل به دلیل نداشتن عمق سرزمینی همواره نگران است. زیرا پیرامونش همه کشورها با او بالذات در تخاصم هستند. بنابراین اسرائیل چکار باید بکند؟
اسرائیل یا باید مستعمره بشود یا باید ماشین جنگیش فعال و تبدیل به “دولت نظامی” (military state) بشود که دومی راه اسراییل تا به امروز بوده است. اما از نظر تاریخی چند کشور مزاحم اسرائیل بودند: مصر و سوریه و عراق. اسرائیل هر سه را “ناک اوت” کرد. ایران بعد از انقلاب تلاش کرد جای هر سه را بگیرد. حال پرسش اینجاست که اگر ایران حذف بشود وضع منطقه چه خواهد شد؟ آیا صلح خواهد شد؟ هرگز! چرا؟
زیرا وزن بازدارندگی منطقهای بر دوش ترکیه و عربستان و پاکستان خواهد افتاد و هر سه کشور دارای اکثریت سنی مذهب هستند و هر سه رابطه معنادار با آمریکا دارند و اینجا اسراییل دچار مشکل میشود و این کشورها هم دچار تنش و چالش و منازعه و حتی جنگ با اسرائیل خواهند شد. مسئله اسرائیل اینگونه هم که وانمود میشود مسئله سادهای نیست. زیرا اگر ساده بود اروپاییها آن را به خاورمیانه “صادر” نمیکردند. صدور اسرائیل به خاورمیانه یک دوره هشتاد ساله از صلح و آرامش برای قاره سبز به ارمغان آورد اما به نظر می آید این وضع پایدار نیست.
آذرانجمن
نظرات