دروازه های ورودی تبریز در بافت تاریخی
در زمان های گذشته به منظور حفظ امنیت شهرها و جلوگیری از هجوم اشرار دیوارهایی در اطراف شهر ساخته می شدند و در همین دیوارها دروازههایی برای ورود و خروج مردم، مسافران، کاروان ها و ... تعبیه شده بود. به مرور زمان و با توسعه حریم شهرها این دیوارها از بین رفته و دروازه ها به صورت نمادی از امنیت در گذشته به یادگار ماندند.
گروه اجتماعی آذرانجمن: در دوران قدیم، دروازه ها و ورودیهای شهرها جایگاه و اعتبار خاصی برای شهرها داشته و اغلب شهرها با دروازه های ورودی خود شناخته می شدند.
شهر تبریز نیز به دلیل پیشینه تاریخی و موقعیت جغرافیایی خاص (قرارگیری در مسیر جاده ابریشم) در برخی از دورههای تاریخی پایتخت حکومت های مختلف و محل تردد تجار و بازرگانان بوده است و همانند سایر شهرهای تاریخی دروازه هایی دارد که برای حفظ امنیت، کنترل ورود و خروج شهر و جلوگیری از ورود بیگانگان و جاسوسان ایجاد شده بودند. .
چنین مکانهایی به همگان تعلق دارند، همان طور که در گذشته نیز چنین بوده است و هدف اصلی مرمت و نوسازی آنها، باید ایجاد و ارتقاء حس تعلق به مکان در راستای افزایش حس همبستگی و تعلق اجتماعی باشد.
طبق اسناد تاریخی در حدود هشت یا نه دروازه با حمایت تجار و مردم به صورت نمادی از هشت بهشت در اطراف شهر تبریز ساخته شده و کلیه این هشت دروازه به جز «دروازه استانبول» به نام یکی از محله ها نامگذاری شده بودند.
خیاوان قاپیسی
این درب در مسیر عراق عجم (استان مرکزی) و اصفهان به سمت شرق در محله ای به همین نام واقع بوده و وجه تسمیه نام آن به قولی احداث نخستین خیابان شهر بوده که از داخل این محله عبور می کرد. همچنین این احتمال نیز وجود دارد که نام این محله برگرفته از نخستین ساکنان آن است که از اهالی خیاو (مشکین شهر) بوده اند.
باغمیشه قاپیسی
این دروازه که با نام «درب اعلی» نیز نامیده میشد در ورودی شمالشرقی شهر قرار داشت.
سرخاب قاپیسی
این درب در سمت شمال شرقی تبریز، در جوار کوه سرخاب و محله ای به همین نام قرار داشت.
نوبر قاپیسی
این درب نیز در سمت جنوبی شهر واقع بوده و در سال ۴۰۰ هجری در محدوده حمام نور ساخته شده بود. البته در سالهای گذشته نمادی از درب نوبر در ورودی خیابان تربیت بازسازی شده است.
میارمیار قاپیسی
این درب تاریخی در خیابان فردوسی و داخل کوچه آیت الله مستنبط غروی قرار داشت که متأسفانه در حال حاضر هیچ اثری از آن برجای نمانده است.
گجیل قاپیسی
گجبل قاپیسی با نام درب «سرد» یا «سردرود» به سمت غرب قرار داشت. این دروازه با برجها و طاقهای بلند در یکی از مناطق پرتردد شهر قرار داشته و در حال حاضر نیز موقعیت قبلی خود را به لحاظ رفت وآمد حفظ کرده است.
استامبول قاپیسی
این دروازه در سمت شمالغرب و در مسیر عبور کاروانهای تبریز، استانبول قرار داشته و به دلیل قرارگیری در این مسیر و وقوع نبردهای متعدد مشروطه خواهان با نیروهای سلطنتی مهمترین دروازه شهر محسوب میشد.
دوهچې قاپیسی
این دروازه در سمت شمال و در حومه کوه سرخاب و محلهای به همین نام قرار داشت. وجه تسمیه نام این محله و دروازه استفاده از شتر (در زبان ترکی دَوَه) برای حمل و نقل کالا توسط اهالی این محله است که اغلب به بازرگانی و تجارت مشغول بوده اند.
ویجوبه قاپیسی
این دروازه در جوار محلهای به همین نام در سمت غرب شهر قرار داشته است
قالا قاپیسی
این دروازه نیز در سمت جنوب غربی بوده است.
برگرفته از کتاب فرهنگ شهروندی/ راهنمای تسهیل گران/ پایه یازدهم
منبع: شهریار نیوز
نظرات