چطور درس بخونم تا فراموش نکنم؟

به گزارش آذرانجمن، حتی اگر از خوش حافظه‌ترین افراد که قدیمی‌ترین خاطرات بچگی را مثل اتفاقات دیروز به خاطر می‌آورند بپرسید، خیلی وقت‌ها مطالب کتاب‌های درسی طوری فراموشمان می‌شود که انگار تابه‌حال یک بار هم نخوانده‌ایمشان! حتی ممکن است به خیالمان آن مطلب را جویده و قورت داده باشیم؛ با این حال آنقدری در خاطرمان نمی‌ماند که بعدها بتوانیم در زندگی از آنها استفاده کنیم. اما هیچ چالشی بدون چاره نیست! روش‌ها و تکنیک‌های مختلف وجود دارند که اگر آنها را به‌کار بگیریم می‌توانیم مطالب آموخته‌شده را مدت‌زمان طولانی‌تری در ذهن نگه داریم. همراه ما باشید تا درباره این روش‌ها صحبت کنیم.

۱. خلاصه نویسی کنید

با مهم‌ترین نکته درس‌خوانی شروع می‌کنیم: خلاصه‌نویسی! با این تکنیک، هم چکیده یادگرفته‌های خود را مجددا به خاطر می‌آورید، هم درک خود را ارزیابی و هم مطالب آموخته‌شده را تکرار می‌کنید؛ در نهایت همیشه به مطالب مهم و کاربردی دسترسی دارید. خلاصه‌ای کوتاه در حد یک پاراگراف یا حداکثر یک صفحه که ایده اصلی آن مطلب و نکات مهم آن را شامل شود. می‌توانید این خلاصه را به شکل نموداری ثبت کنید تا در کمتر از چند ثانیه به سرفصل‌ها و نکات مهم هر مبحث دسترسی پیدا کنید. در این مدل، درس اصلی بدنه نمودار و هر درس شاخه‌های اصلی و فرعی آن هستند.

۲. یادگیری فعال را امتحان کنید

منظورمان از یادگیری فعال این است که اگر قرار است یک ساعت درس بخوانید، آن یک ساعت مفید و با تمرکز کامل باشد. این یعنی در طول مطالعه به هیچ اتفاق دیگری نیاندیشید، حواستان به چیز دیگری پرت نشود و تمام فکر و ذکرتان یادگیری آن مطلب درسی باشد. حق می‌دهیم اگر این نوع مطالعه در ابتدا دشوار به نظر برسد. خیلی وقت‌ها افسار افکارمان دست ما نیست و نمی‌توانیم به‌راحتی آنها را کنترل یا حذف کنیم. اما می‌توانیم به روش‌های مختلف، تلاش کنیم ذهنمان را معطوف به درس نگه داریم. درس‌خوانی در محیط ساکت و خلوت با کمترین حواسپرتی ممکن می‌تواند به تمرکز بهتر کمک کند.

۳. از تکنیک رمزگذاری استفاده کنید

رمزگذاری یا سرواژه‌سازی یکی از بهترین روش‌ها برای حک‌کردن مطالب فراموش‌شدنی در ذهن است. مثلا اگر قرار است یک جمله سخت را حفظ کنید، حروف اول کلمات آن جمله را کنار هم بگذارید و یک اسم رمز بسازید؛ تا وقتی این اسم رمز را در ذهن دارید، آن جمله را هم می‌توانید به خاطر بیاورید. مزیت این تکنیک این است که هیچ قاعده و قانون خاصی ندارد و ریش و قیچی دست خودتان است. می‌‌توانید مطالب درسی را با هر اسم رمزی که دوست دارید، جمله، کلمه یا حتی شعرهای مفهوم و نامفهوم یاد بگیرید و در ذهن خود ثبت نمایید.

۴. مطالب درسی را به کسی یاد بدهید.

شاید شنیده باشید که موثرترین راه یادگیری، آموزش است. حتما برایتان پیش آمده که وقتی مبحثی را به یکی از هم‌کلاسی‌ها یا دوستانتان توضیح می‌دهید، انگار بهتر در ذهنتان جا باز می‌کند و درکش برای خودتان هم بهتر می‌شود. با این تکنیک، موضوع درسی وارد حافظه بلندمدت می‌شود و احتمال فراموش‌کردن آن هم کمتر است. می‌توانید متن کتاب را بلند بلند بخوانید و در واقع برای خودتان توضیح دهید؛ یا اینکه آن را به شخص دیگری یاد دهید و درک خود را از آن مبحث ارزیابی کنید. اینطور که از نتایج تحقیقات انجام‌شده پیداست، بلند خوانی کمک می‌کند مطالب درسی را بهتر به خاطر بسپاریم.

۵. همواره مطالب را مرور و تکرار کنید.

به یک بار خواندن اکتفا نکنید! ذهن ما خیلی قابل اعتماد نیست! برای آنکه سخت‌ترین مفاهیم درسی در ذهن ثبت شوند و مطمئن شوید هیچ مطلبی از چشمتان دور نمانده، مطالعه مستمر داشته باشید و بگذارید ذهنتان ‌به آرامی و به‌مرور با آن مبحث آشنا شود. هرچه روند یادگیری طولانی‌تر باشد، احتمالا محتوای آموخته‌شده دیرتر از ذهنتان خارج می‌شود.

پیشنهاد می‌کنیم هر ۲۴ ساعت یکبار، مدت‌زمان کوتاهی را به مرور و تکرار یادگرفته‌ها اختصاص دهید. می‌توانید نگاهی به فلش‌کارت‌ها یا خلاصه‌ مطلب‌هایی که نوشته‌اید بیاندازید یا قسمت‌های هایلایت‌شده کتاب را دوباره و سه باره با دقت بخوانید.

۶. اطلاعات جدید را روی کاغذ بنویسید

در به‌روزترین تکنیک‌های یادگیری مطالب درسی، نوشتن روی کاغذ همچنان یکی از موثرترین روش‌ها برای یادگیری طولانی‌مدت است. این شیوه یادگیری با تصویرسازی ذهنی ناخودآگاه مغز را آماده یادگیری عمیق می‌کند تا مطالب را به شکلی رمزگذاری‌شده بیاموزد. اگر هم بعد از نوشتن مطالب، خط‌به‌خط آن را با صدای بلند بخوانید که چه بهتر! کافی است حین مطالعه یک ورق و خودکار کنار دست‌تان بگذارید و زیر نکات مهم خط بکشید یا نکات مهم را در حاشیه هر صفحه از کتاب بنویسید.

۷. از خود آزمون بگیرید

به‌جای آنکه مطالب تمام دروس را پشت سر هم بخوانید، به همین خواندن اکتفا کنید و از کنار آنها بگذرید، برای تک‌تک دروس از خود امتحان بگیرید. نیازی به طرح سوالات عجیب‌غریب نیست! از کسی بخواهید چند پرسش از متن کتاب درسی برایتان طرح کند و سعی کنید به این پرسش‌ها پاسخ دهید. هدف به چالش‌کشیدن میزان درک شما از مفهوم آموخته‌شده است.

با این روش، خیلی خوب می‌فهمید که در کدام بخش‌ها بیشتر مشکل دارید و باید زمان بیشتری برای یادگیری آنها صرف کنید. حتی ممکن است به این نتیجه برسید که باید روش مطالعه جدیدی برای آن بخش در نظر بگیرید تا مفاهیم را بهتر و طولانی‌تر در حافظه خود ثبت کنید.

۸. میان مطالب خوانده‌شده پیوند بزنید

بهترین حالت یادگیری این است که مطالب را به‌صورت دسته‌بندی‌شده و مرتب در ذهن بایگانی کنید تا پیداکردن و دستیابی به آنها ساده‌تر باشد. درست مثل یک کتابخانه بزرگ که هرچقدر مرتب‌تر و سازماندهی‌‌شده‌تر باشد، پیداکردن کتاب‌ها در آن راحت‌تر است. به همین ترتیب، خوب است برای یادگیری مفاهیم درسی هم یک نقشه ذهنی داشته باشید و ارتباط میان مطالب آموخته‌شده را پیدا کنید تا به درست‌ترین و منطقی‌ترین شکل ممکن در حافظه تثبیت شوند.

۹. مطالعه منظم داشته باشید

شاید خودتان بی‌خبر باشید، اما کوچک‌ترین بی‌نظمی، به‌هم‌ریختگی، کثیفی و شلوغی می‌‌تواند تمرکزتان را به‌هم بزند و یادگیری را مختل کند. در چنین شرایطی ذهن به‌جای آنکه تمام‌قد معطوف به درس و یادگیری باشد، همواره درگیر موضوعات حاشیه‌ای است و کمتر توان تمرکز بر مطالب درسی را دارد. اما به‌محض آنکه شرایط را برای تمرکز و یادگیری مهیا می‌کنید، انگار آمادگی و پویایی ذهن برای یادگیری به‌مراتب بیشتر می‌شود. جدای از نظم محیط، نظم جلسات یادگیری‌ نیز بر کیفیت آن تاثیر می‌گذارد. بنابراین می‌توان گفت نظم شخصی یکی از مهم‌ترین ارکان مطالعه عمیق و موثر است.

۱۰. به اندازه کافی بخوابید

بی‌دلیل نیست که دانشمندان این‌همه بر تاثیر خواب بر تقویت حافظه تاکید دارند. مغز ما برای یادگیری به استراحت کافی نیاز دارد. حتی یک چرت کوتاه بعد از یادگیری می‌تواند به تثبیت مطالب در ذهن کمک کند. نه‌فقط خوابیدن بعد از یادگیری، که استراحت و خوابیدن قبل از یادگیری هم برای یادگیری مسائل و مفاهیم تازه بسیار مهم و تاثیرگذار است.

۱۱. غذای سالم بخورید

اگر فکر می‌کنید که غذای سالم و مقوی تنها با جسم سالم در ارتباط است، سخت در اشتباهید. مغز ما هم برای عملکرد بهتر و سالم‌تر به رژیم غذایی سالم و مغذی احتیاج دارد. بنابراین بهتر است در رژیم غذایی خود، خوراکی‌های مفید مثل انواع مرکبات، توت، اسفناج، هویج، کلم بروکلی، سیب زمینی و گوجه فرنگی را بگنجانید تا آنتی‌اکسیدان موجود در آنها به تقویت حافظه کمک کند. مصرف قهوه و ویتامین‌های خانواده B نیز برای تقویت حافظه و یادگیری بهتر توصیه می‌شود.

۱۲. ورزش کنید

اینطور که از نتایج تحقیقات و مطالعات علمی پیداست، ورزش‌کردن به بهبود جریان خود در مغز کمک می‌کند و برقراری ارتباط میان عصب‌های داخل مغز را راحت‌تر می‌سازد. این بزر‌گ‌ترین تاثیر ورزش بر تقویت حافظه است که در نتیجه آن، مغز برای حل مسائل مختلف توانمند‌تر و خلاق‌تر می‌شود. نیازی به ورزش‌های سخت و سنگین نیست! روزانه نیم‌ساعت ورزش سبک می‌تواند تاثیر چشمگیری بر یادگیری و تقویت حافظه بگذارد. این تاثیر به طرز قابل توجهی ملموس است!

۱۳. آدامس یا کندر بجوید

یادتان هست مادربزرگ‌ها همیشه به ما گوشزد می‌کردند برای تقویت حافظه کندر بجویم؟ حالا، دانشمندان هم معتقدند جویدن آدامس اکسیژن بیشتری به مغز می‌رساند و از این طریق به یادگیری کمک می‌کند. نکته جالب‌تر اینکه گویا اگر روز امتحان، از همان طعم آدامسی بجوید که موقع یادگیری جویده بودید، مطالب خوانده‌شده را بهتر به یاد خواهید آورد. علت این پدیده جالب این است که ظاهرا مغز ما مطالب را همراه حس‌و‌حال لحظه یادگیری ثبت می‌کند. بنابراین اگر آن حس‌و‌حال جای دیگری تداعی شود، یاد‌آوری آن مطلب  برای مغز راحت‌تر خواهد بود.

فراموشی مطالب آموخته‌شده می‌تواند ریشه در اضطراب، مشغولیت ذهنی، خواب ناکافی، شرایط محیطی و خانوادگی دشوار و مسائلی از این دست داشته باشد. بنابراین نمی‌توانیم راهی صددرصد قطعی و عملی برای مقابله با آن پیدا کنیم. اما می‌توانیم با تکنیک‌های کاربردی مثل مواردی که در متن مقاله اشاره کردیم، تا حد زیادی جلوی آن را بگیریم و مطالب را جوری حفظ کنیم که حالاحالاها از ذهنمان نروند. وقت بگذارید و تا جایی که می‌توانید مشاوره بگیرید. این روش‌ها را هم امتحان کنید. امیدواریم نتیجه خوبی بگیرید.

 

انتهای پیام/