زبان و جهان‌بینی: چگونه زبان طرز فکر و ادراک ما را شکل می‌دهد

به گزارش آذرانجمن/وحید فاطمی، زبان بیش از آنکه تنها وسیله‌ای برای برقراری ارتباط باشد، چارچوبی است که طرز فکر، ادراک و تجربه ما از جهان را شکل می‌دهد. پژوهش‌های زبان‌شناس برجسته، لرا بروتسکی، نشان می‌دهد که هر زبان با ساختار و واژگان خاص خود، دریچه‌ای متفاوت به جهان می‌گشاید و حتی بر رفتارهای روزمره، تصمیم‌گیری‌ها و شیوه نگاه ما به واقعیت اثرگذار است.

زبان صرفاً ابزار انتقال پیام نیست؛ بلکه ساختاری است که جهان‌بینی و تفکر ما را شکل می‌دهد. برودیتسکی معتقد است هر زبان، با چارچوب مفهومی خاص خود، دنیایی متفاوت ارائه می‌کند و تجربه ما از واقعیت را از مسیرهایی غیرقابل مشاهده هدایت می‌کند.

به عنوان مثال، در زبان انگلیسی زمان به شکل خطی تصور می‌شود؛ گذشته پشت سر و آینده روبه‌روست. اما در زبان ماندارین، گذشته اغلب بالا و آینده پایین تصور می‌شود. این تفاوت ساده، تأثیر عمیقی بر رفتارهای روزمره افراد دارد، از جمله در برنامه‌ریزی مالی و نحوه نگاه به آینده.

 

زبان همچنین می‌تواند جهت‌یابی و ادراک فضا را تغییر دهد. در برخی گویش‌های بومی استرالیا و گرینلند، به جای واژه‌های نسبی «چپ» و «راست»، از جهت‌های مطلق جغرافیایی مانند «شمال»، «جنوب»، «شرق» و «غرب» استفاده می‌شود. گویشوران این زبان‌ها حتی در محیط‌های آشنا قادر به تشخیص دقیق جهت‌ها هستند، در حالی که افراد انگلیسی‌زبان یا فارسی‌زبان معمولاً جهت‌یابی را نسبی و مبتنی بر موقعیت شخصی انجام می‌دهند.

 

حتی ادراک رنگ‌ها نیز تحت تأثیر زبان قرار دارد. در برخی زبان‌ها، واژه‌ای جداگانه برای رنگ آبی وجود ندارد و آن را در دسته «سبز» قرار می‌دهند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که این گویشوران آبی را دیرتر و متفاوت از کسانی که برای آن واژه جداگانه دارند تشخیص می‌دهند.

زبان بر مسئولیت و علت‌یابی نیز اثرگذار است. در انگلیسی می‌گوییم: “He broke the vase” (او گلدان را شکست)، اما در اسپانیایی یا تایوانی می‌گویند: “The vase broke itself”. چنین تفاوتی باعث می‌شود افراد انگلیسی‌زبان مسئولیت مستقیم را بیشتر به فرد نسبت دهند، در حالی که گویشوران دیگر بیشتر به عوامل محیطی و شرایط توجه می‌کنند.

حتی تجربه احساسات و روابط اجتماعی از طریق زبان شکل می‌گیرد. برخی زبان‌ها جزئیات دقیق‌تری از احساسات و روابط انسانی ارائه می‌کنند، در حالی که برخی دیگر این جزئیات را ضمنی و وابسته به متن اجتماعی بیان می‌کنند.

در نهایت، هر زبان دریچه‌ای به یک جهان‌بینی متفاوت است. یادگیری زبان‌های جدید نه تنها مهارت ارتباطی، بلکه فرصتی برای گشودن دریچه‌ای به ذهن و تجربه‌ای متفاوت است، تجربه‌ای که می‌تواند نحوه تفکر، ادراک و تعامل ما با جهان را به شکل عمیقی تغییر دهد.

 

انتهای پیام/