کشت‌های کم‌آب‌بر و نوین، راه نجات دریاچه ارومیه؛ از «طرح نکاشت» تا «به‌کاشت» با حمایت کشاورزان

به گزارش گروه محیط زیست آذرانجمن/ مبینا امن پور: احمد بایبوردی در گفت‌وگو با آذرانجمن با اشاره به اهمیت کشت‌های جایگزین کم‌آب‌بر و کم‌هزینه در مناطق اطراف دریاچه ارومیه گفت: کشت‌های دیم و کم‌نیاز به آب مانند گندم و جو دیم، نخود و عدس دیم، انگور دیم، بادام دیم، سنجد، گل‌محمدی و برخی گیاهان دارویی مثل آویشن، زیره و زعفران در نقاط مستعد، با بارش زمستان و بهار منطقه بهتر سازگار بوده و فشار آبیاری را کاهش می‌دهند.

وی به مصرف پایین آب زعفران اشاره کرد و افزود: زعفران در اراضی سبک و نقاط مستعد، با نیاز آبی سالانه حدود ۲ تا ۳ هزار مترمکعب در هکتار و با ۲ تا ۴ نوبت آبیاری، به‌مراتب کمتر از کشت‌های پرآب‌بر است.

بایبوردی از توسعه باغات مقاوم‌تر به خشکی مثل پسته و سنجد در برخی نقاط استان به‌عنوان جایگزینی برای محصولات پرآب‌بر نام برد و گفت: با رعایت سازگاری اقلیمی دشت‌ها قابل اجرا هستند.

رئیس مرکز تحقیقات استان درباره مصرف آب محصولات پرآب‌بر توضیح داد: مصرف آب سیب‌زمینی بین ۴۰۰۰ تا ۷۰۰۰ مترمکعب در هکتار است و در برخی منابع تا حدود ۸۰۰۰ مترمکعب هم گزارش شده است. همچنین چغندر قند با توجه به اقلیم، فصل و روش آبیاری مصرفی بین ۷۳۰۰ تا ۱۳۶۰۰ مترمکعب در هکتار دارد.

فعال محیط زیست آذربایجان تاکید کرد: تغییر الگوی کشت در دشت‌های بحرانی باید شامل کاهش سطح کشت سیب‌زمینی، پیاز و چغندر بهاره و حرکت به سمت دیم‌کاری، کشت چغندر پاییزه و گیاهان کم‌آب‌بر مانند سنجد، پسته و عناب باشد.

وی با اشاره به اهمیت بهبود روش‌های آبیاری، گفت: گذار از روش‌های سنتی جوی و پشته به نوار تیپ و آبیاری قطره‌ای، آبیاری نوبت‌بندی شده، کسری کنترل‌شده، مالچ‌پاشی و بهبود بافت و مواد آلی خاک برای کاهش تبخیر بسیار مهم است.

وی افزود: پژوهش‌ها در حوضه ارومیه نشان داده تغییر روش‌های آبیاری بهره‌وری آب چغندر را به طور محسوسی افزایش می‌دهد.

بایبوردی مطرح کرد: سامان‌دهی و کنترل برداشت آب با نصب کنتورهای هوشمند چاه‌ها، زمان‌بندی آبیاری متناسب با دبی رودخانه‌های ورودی مانند زرینه‌رود و جلوگیری از برداشت اضافه در فصل‌های بحرانی است.

وی همچنین به حمایت‌های معیشتی و بیمه‌ای اشاره کرد و گفت: موفقیت در تغییر الگوی کشت وابسته به خرید تضمینی محصولات، تسهیلات قطره‌ای و پوشش بیمه‌ای کشت‌های جایگزین است که با سیاست‌های «به‌کاشت» هم‌راستا می‌باشد.

وی در پاسخ به پرسشی درباره اجرای «طرح نکاشت» توضیح داد: طرح نکاشت در سال ۱۳۹۳ به عنوان یکی از مصوبات ستاد احیا مطرح شد اما به دلیل تبعات اجتماعی و اقتصادی به سرعت به سیاست «به‌کاشت» تغییر یافت. این سیاست بر کاهش مصرف آب از طریق کشت جایگزین و بهبود روش‌های آبیاری همراه با حمایت از کشاورزان متمرکز شده و محور اصلی فعالیت‌ها بر اصلاح الگو و افزایش بهره‌وری آب قرار گرفته است.

رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی عنوان کرد: بدین ترتیب، اصلاح الگوی کشت و استفاده از روش‌های نوین آبیاری، همراه با حمایت‌های مالی و بیمه‌ای، از راهکارهای اصلی برای حفظ منابع آب و احیای دریاچه ارومیه به شمار می‌روند.

انتهای پیام/